ಭಾರತದ ಕೃಷಿ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಪ್ರಗತಿ ಸಾಧಿಸುತ್ತಿರುವಂತೆ ಕಂಡರೂ, ಅದರ ಆಳದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಗಂಭೀರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮನೆಮಾಡಿವೆ. ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳ ಅಸಮತೋಲಿತ ಬಳಕೆ, ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತಿರುವ ಅಂತರ್ಜಲ ಮಟ್ಟ, ಮಣ್ಣಿನ ಆರೋಗ್ಯದ ಕುಸಿತ ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸಂಪರ್ಕದ ಕೊರತೆಯಂತಹ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ತುರ್ತು ಸುಧಾರಣೆಗಳ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಎಂದು ತಜ್ಞರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.
ಕೃಷಿ ಭವಿಷ್ಯವು ಕೇವಲ ಉತ್ಪಾದಕತೆಯ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಒಳಗೊಳ್ಳುವ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ. ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಗಮನಹರಿಸಬೇಕಾದ ಪ್ರಮುಖ 8 ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ:
1. ರಸಗೊಬ್ಬರ ಸಬ್ಸಿಡಿ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸಮತೋಲನ
ಪ್ರಸ್ತುತ ಸರ್ಕಾರವು ಯೂರಿಯಾಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಬ್ಸಿಡಿ ನೀಡುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ರೈತರು ನೈಟ್ರೋಜನ್ ಅನ್ನು ಅತಿಯಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇದರಿಂದ ಮಣ್ಣಿನ ಫಲವತ್ತತೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ. ರಸಗೊಬ್ಬರ ಸಬ್ಸಿಡಿಯನ್ನು ನೇರ ನಗದು ವರ್ಗಾವಣೆ (DBT) ಮೂಲಕ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಆಧಾರ್ ದೃಢೀಕೃತ ವ್ಯವಹಾರಗಳು ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿವೆಯೇ ಹೊರತು ಮಣ್ಣಿನ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನಲ್ಲ.
- ಪರಿಹಾರ: ಸಬ್ಸಿಡಿಯನ್ನು ‘ಮಣ್ಣಿನ ಆರೋಗ್ಯ ಕಾರ್ಡ್’ (Soil Health Card) ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸಮತೋಲಿತ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳ ಬಳಕೆಗೆ ಲಿಂಕ್ ಮಾಡಬೇಕು.
2. ಅಂತರ್ಜಲ ಮಟ್ಟದ ಕುಸಿತ
ಭಾರತದ ಕೃಷಿ ವಲಯವು ಶೇ. 80ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಅಂತರ್ಜಲವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದೆ. ಪಂಜಾಬ್ನಂತಹ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಶೇ. 78ರಷ್ಟು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಅತಿಯಾದ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿವೆ.
- ಪರಿಹಾರ: ಸಮುದಾಯ ಆಧಾರಿತ ಅಂತರ್ಜಲ ಬಜೆಟ್ ರೂಪಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಹನಿ ನೀರಾವರಿ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ರೈತರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡಬೇಕು.
3. ಮಣ್ಣಿನ ಆರೋಗ್ಯ: ಒಂದು ಮೌನ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು
ಶೇ. 60ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯು ಪೋಷಕಾಂಶಗಳ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದೆ ಎಂದು 2025ರ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ತಿಳಿಸಿವೆ. ಏಕದಳ ಧಾನ್ಯಗಳ ಅತಿಯಾದ ಬೆಳೆಯಿಂದ ಮಣ್ಣಿನ ಜೈವಿಕ ಇಂಗಾಲದ ಮಟ್ಟ ಕುಸಿಯುತ್ತಿದೆ.
- ಪರಿಹಾರ: ಬೆಳೆ ಪರ್ಯಾಯ ಪದ್ಧತಿ ಮತ್ತು ಸಾವಯವ ಗೊಬ್ಬರಗಳ ಬಳಕೆಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ‘ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಣ್ಣಿನ ಆರೋಗ್ಯ ನಿಧಿ’ ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು.
4. ರೈತ ಉತ್ಪಾದಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ (FPO) ಬಲವರ್ಧನೆ
FPOಗಳು ರೈತರಿಗೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಶಕ್ತಿ ನೀಡುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿವೆಯಾದರೂ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವು ಕಾರ್ಯವಾಹಿ ಬಂಡವಾಳ ಮತ್ತು ಸರಿಯಾದ ನಿರ್ವಹಣೆಯಿಲ್ಲದೆ ಸೊರಗುತ್ತಿವೆ.
- ಪರಿಹಾರ: ಕೇವಲ ಗುರಿ ತಲುಪಲು ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸದೆ, ಅವುಗಳಿಗೆ ತಾಂತ್ರಿಕ ಬೆಂಬಲ ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಇನ್ಕ್ಯುಬೇಟರ್ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ತೆರೆಯಬೇಕು.
5. ಡಿಜಿಟಲ್ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಅಳವಡಿಕೆ
ಡಿಜಿಟಲ್ ವೇದಿಕೆಗಳು ಇನ್ನೂ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಹಂತದಲ್ಲೇ ಇವೆ. ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗದ ಸಾಕ್ಷರತೆ ಮತ್ತು ಭಾಷೆಯ ಅಡೆತಡೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ರೈತರಿಗೆ ಇದರ ಲಾಭ ಸಿಗುತ್ತಿಲ್ಲ.
- ಪರಿಹಾರ: ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿ ಆಧಾರಿತ ಸಲಹೆಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಮುನ್ಸೂಚನೆಯನ್ನು ರೈತರಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ತಲುಪಿಸಬೇಕು.
6. ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ದಾಸ್ತಾನು ವ್ಯವಸ್ಥೆ
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಶೇ. 20-25ರಷ್ಟು ತೋಟಗಾರಿಕಾ ಬೆಳೆಗಳು ಸುಗ್ಗಿಯ ನಂತರ ಸರಿಯಾದ ದಾಸ್ತಾನು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇಲ್ಲದೆ ನಾಶವಾಗುತ್ತಿವೆ.
- ಪರಿಹಾರ: ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶೀತಲೀಕರಣ ದಾಸ್ತಾನು (Cold Chain) ಡ್ಯಾಶ್ಬೋರ್ಡ್ ನಿರ್ಮಿಸಿ, ಖಾಸಗಿ ಹೂಡಿಕೆಯನ್ನು ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಉತ್ತೇಜಿಸಬೇಕು.
7. ಸಾಮಾಜಿಕ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ವಿಮೆ
ಪಿಎಂ-ಕಿಸಾನ್ (PM-KISAN) ಮೂಲಕ ನೇರ ಹಣ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಬೆಳೆ ವಿಮೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಇನ್ನೂ ಕಡಿಮೆಯಿದೆ.
- ಪರಿಹಾರ: ಉತ್ಪಾದಕತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸುವ ರೈತರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಧನ ನೀಡಬೇಕು ಮತ್ತು ವಿಮೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪಾರದರ್ಶಕಗೊಳಿಸಬೇಕು.
8. ದತ್ತಾಂಶ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ (Data & Governance)
ಕೃಷಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದತ್ತಾಂಶಗಳು (ಮಣ್ಣು, ನೀರು, ಮಾರುಕಟ್ಟೆ) ವಿವಿಧ ಇಲಾಖೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಹೋಗಿವೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಕಡೆ ತರುವ ‘ಸಂಯೋಜಿತ ಕೃಷಿ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ಘಟಕ’ (IAMU) ಅಗತ್ಯವಿದೆ.
ತೀರ್ಮಾನ:
ಮುಂದಿನ ಐದು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸಬ್ಸಿಡಿಗಳನ್ನು ದೊಡ್ಡದಾಗಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಆಗಿಸುವುದು ಮುಖ್ಯ. ಭಾರತದ ಕೃಷಿ ರಂಗವು ಸುಸ್ಥಿರವಾಗಿರಬೇಕಾದರೆ ನೀರು, ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಸಮರ್ಪಕ ಬಳಕೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯ. ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಸಮಯ ಈಗಲೇ ಬಂದಿದೆ, ವಿಳಂಬ ಮಾಡುವುದು ಅಪಾಯಕಾರಿ.